Thừa thiên Huế - Cái nôi của karatedo Việt Nam
Người được xem là "ông tổ" của Karatedo Việt Nam là vị vơ sư người Nhật Choji Suzuki thuộc hệ phái Uchi Ryu khi đưa môn vơ truyền thống xứ Phù Tang du nhập vào Việt Nam từ 64 năm trước. Ông gắn bó và chọn Huế làm điểm khởi đầu cho chiến dịch truyền bá vơ học của ḿnh xuất phát từ niềm cảm mến con người và cảnh vật nơi đây luôn trầm tĩnh và nhẹ nhàng, hợp với vơ đạo. Đặt những viên gạch đầu tiên xây nên cái nôi Karatedo cho Việt Nam Choiji Suzuki (sinh năm 1918, mất năm 1995) trở thành niềm tự hào của người dân cố đô suốt từ thế kỷ trước nay. Từ đây nhiều lớp huấn luyện viên và vận động viên tài năng đă ra đời và góp phần phát triển môn vơ mới trên khắp đất nước và dần khẳng định vị thế trên trường quốc tế. Ngược ḍng lịch sử...
Trước khi lập môn tại Huế, những năm 40, Choji Suzuki (ngoại hiệu là Suzucho- Linh trường không thủ đạo) đi ngược ra phía Bắc và truyền dạy kỹ năng cận chiến trước kẻ thù cho các chiến sĩ đặc công, trinh sát của quân đội nhân dân Việt Nam tại vùng núi Cao Bằng, Lạng Sơn. Khi ấy, ông thầy Nhật được gọi với cái tên Việt Nam thân mật là Phan Văn Phúc.Ông vào sinh sống ở vùng Tam Quan (Bồng Sơn, Quảng Nam) và lập gia đ́nh với người vợ Việt Nam là bà Nguyễn Thị Mỹ Lệ. Chuyển cả gia đ́nh vào mưu sinh tại thành phố Huế từ đầu những năm 60, ông trú tại số 8 Vơ Tánh (nay là đường Nguyễn Chí Thanh), nơi về sau trở thành vơ đường karatedo đầu tiên tại Việt Nam. Thăng trầm những bước đầu phát triển
Thời loạn lạc, ít ai có cơ hội được học vơ một cách có bài bản ở một trường lớp nào đó. Sự hà khắc của chế độ Ngô Đ́nh Diệm đă ngăn cấm mở các lớp dạy vơ. Nếu có th́ chỉ có thể dạy và học chui, lén lút. Ngày 1/11/1963, khi chế độ Ngô Đ́nh Diệm bị lật đổ, Nha thanh niên khi ấy mới cấp giấy phép cho Choji Suzuki chính thức mở vơ đường Suzucho chiêu sinh tại số 8 Vơ Tánh (Thành phố Huế) với hai lớp karatedo và judo. Từ đó, những lứa học tṛ karatedo đầu tiên của Việt Nam xuất hiện: Ngô Đồng, Khương Công Thêm, Trần Đ́nh Tùng, Hà Quốc Huy... Nhưng lứa học tṛ tâm đắc nhất của ông thầy Nhật chính là 7 vơ sĩ thuộc khóa đào tạo đặc biệt Bodankumi (Lê Văn Thạnh, Phạm Lạc, Vơ Lệ Vàng, Nguyễn Khoa Tín, Chế Văn Nhật, Nguyễn Văn Thanh, Lê Bá Hóa). Khóa Bodankumi thời ấy được xem là khóa đào tạo huấn luấn viên của môn karatedo nên được thầy Suzuki chăm chút kỹ lưỡng và truyền đạt hầu hết những tinh hoa của hệ phái Uchi Ryu. Thời ấy, học phí cho một tháng học khoảng 500 đồng Đông Dương (tương đương như một bao gạo loại 100kg), khá cao nên ít người đủ khả năng chi phí theo đuổi. Phạm vi phát triển của karatedo chỉ trong thành phố Huế với lượng vơ sinh ít ỏi. Cũng có khi học tṛ vừa phải làm việc kiếm tiền để theo học nhưng về sau không nổi nên đành bỏ dở giữa chừng. Ông Suzuki cũng mở thêm một lớp karatedo cho giới sinh viên Huế theo học với mục đích rèn luyện sức khỏe là chính.
Năm 1973, do có các môn sinh karatedo ở Đà Nẵng, ông thầy Suzuki giao chức Trưởng tràng trông coi vơ đường Suzucho ở Huế lại cho người học tṛ ưu tú nhất là Lê Văn Thạnh để chăm chút cho những lứa học tṛ ưu tiếp sau. Nhận nhiệm vụ từ thầy, nhưng người học tṛ Tam đẳng Lê Văn Thạnh không tỏ ra bối rối mà tiếp quản và xây dựng vơ đường trở nên mạnh hơn nhờ những năm tháng quen sống với nếp sinh hoạt và dạy dỗ của ông thầy Nhật. Ông Lê Văn Thạnh kể lại: "Sau ngày giải phóng miền Nam (30/4/1975), các sân tập vơ phải tạm ngưng một quăng thời gian v́ Nhà nước ta phải xem xét và đánh giá lại đường lối phát triển của vơ thuật. Cho tới năm 1980, sự việc mới b́nh thường trở lại, nhưng không được tự do mở lớp như trước mà buộc phải tuân theo sự quản lư chặt chẽ của chính quyền. Để duy tŕ các lớp đào tạo vơ thuật, Thành đoàn thành phố Huế tổ chức những đội biểu diễn vơ thuật cho những ngày lễ lớn hàng năm và buộc các môn phái phải đăng kư số lượng tham gia cụ thể để dễ bề quản lư...". Không chỉ một ḿnh ông gắn bó với karatedo, người vợ hiền và 4 người con (1 gái) đều đă theo ông suốt con đường gây dựng phong trào tập luyện vơ thuật ở Huế từ bấy tới nay. Hiện tại, ba người con trai của ông cũng trở thành huấn luyện viên chủ chốt của karate của tỉnh (Lê Văn Phước, Lê Văn Lộc và Lê Văn Thọ). Sau giải phóng, vơ đường Suzucho đóng cửa nên mảnh sân nhỏ của nhà vơ sư Lê Văn Thạnh (số 116, Chi Lăng) trở thành vơ đường karatedo tới khi được Sở Thể dục thể thao tỉnh đầu tư cho cơ ngơi mới tại số 57 Nguyễn Huệ (từ năm 1995). Bước ngoặc lịch sử cho karetedo Việt Nam
Nghe tiếng xứ Huế có môn vơ karatedo đang rất thịnh, năm 1984, PGĐ Sở TDTT Hà Nội Hoàng Vĩnh Giang khăn gói lên đường vào cố đô để t́m hiểu và học hỏi. Nhận thấy đây là môn thể thao tiềm năng có thể mở rộng ra khắp nước, ông bàn bạc cùng lănh đạo Sở TDTT B́nh Trị Thiên bấy giờ (hiện nay là Thừa Thiên Huế) để đi đến thống nhất cuối cùng: mở một cuộc hội thảo giữa ba thành phố đó là Huế, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh để gây dựng và phát triển phong trào tập luyện karatedo (năm 1987). Ư tưởng mới hợp lư và kịp thời nên đă nhận được sự hưởng ứng của những người tâm huyết với karatedo. Và cũng từ đó karatedo cũng có hướng đi mới rơ ràng, phong trào tập luyện môn vơ truyền của Nhật được phục hồi ở khắp thành phố Huế, những vùng lân cận và dấy lên nhanh chóng từ năm 1987. Vơ sư Lê Văn Thạnh được mời ra Thủ đô để hỗ trợ chuyên môn cho lực lượng huấn luyện viên, vận động viên đầu tiên của karatedo Hà Nội. Lứa vận động viên đầu tiên của Thừa Thiên Huế tiếp cận karatedo thể thao ở những giải hữu nghị (tiền thân của giải VĐQG) là Nguyễn Đ́nh Sơn, Từ Tiến Đạt, Nguyễn Ngọc Giao, Dương Đ́nh Hội... về sau có những vận động viên đă mang về những thành tích cao trên đấu trường quốc tế: Hà Kiều Trang (HCV SEA Games 22), Tôn Nữ Thuỳ Linh, Bùi Tiến Thành, Lê Văn Thọ...
Nguồn: T. Lâm (Netcodo) |
